Bruxelles nous appartient

Haren bezocht

In zijn essay « Discovering the vernacular landscape » onderscheidt John Brickerhoff Jackson drie soorten landschappen in het Westen : het oorspronkelijke middeleeuwse landschap, dat lang geleden door de bewoners gecreëerd werd, het politieke landschap dat omwille van macht een groter geheel verenigt en tenslotte het « opkomende » landschap, dat ontstaat langs verbindingswegen, en op een nieuwe manier lokaal is. Deze drie landschappen bestaan nu nog. Ze vloeien in elkaar over of bestaan frontaal naast elkaar, en vormen samen dat wat Sébastien Marot het hyperlandschap noemt. Haren werd in 1921 toegevoegd aan de Stad Brussel om de kanaalzone uit te breiden. Haren bevindt zich op de rechteroever van de Zenne, in het Noord-Oosten van de stad. De Vlaamse naam Haeren duikt voor het eerst op in een latijnse tekst uit de elfde eeuw. Net als vele andere Brusselse gemeenten leefde Haren voor de aansluiting bij Brussel vooral van de landbouw, het was een erg belangrijke plaats voor de witloofteelt. In de negentiende eeuw treedt de verandering in : Haren wordt geïndustrialiseerd en het spoorwegnet ontwikkeld. In de twinigste eeuw krijgen grote delen van Haren en omgeving een nieuwe bestemming : het vormingsstation breidt uit, de eerste Belgische luchthaven wordt in gebruik genomen, de MIVB bouwt er haar opslagplaats en de NATO haar hoofdzetel. Toch behoudt Haren haar landelijke karakter. In 1995 stelt architect Rem Koolhaas dat hedendaagse steden leiden tot identiteitsverlies. Identiteit komt volgens hem immers voort uit de lichamelijke substantie, uit de geschiedenis, uit de omgeving, uit de werkelijkheid. In de archieven vond ik weinig informatie over Haren. In samenwerking met geluidskunstenaar Flavien Gillié interviewde ik daarom de bewoners, oude en nieuwe. Met de hulp van sommigen onder hen, en de diensten van de Stad Brussel kon ik zo een foto-archief samenstellen dat een synchroon beeld biedt van de vervlogen werkelijkheid. Bovendien maakte ik sinds 2010 twee fotoreeksen die Haren als « vernacular landscape » tonen.

Alexia GORYN.